1-
1 2 9 9 da Osmanlı Beyliği’nin Kuruluşu:
1-Bu tarih Osman Gazi’nin Bizans’a karşı bir özerk siyasi ve askeri güç olarak ortaya çıkışını ifade eder.
2-1299 Söğüt/Domaniç merkezli Osmanlı Beyliği’nin resmi olarak kurulduğu yıl olarak kabul edilir.
3-Osmanlıların Anadolu’daki küçük bir Türkmen beyliği olmaktan çıkıp bağımsız bir siyasi varlık haline geldiği dönemi işaret eder.
1299’da Bizans İmparatorluğu
Bizans İmparatorluğu ,II. Andronikos Palaiologos döneminde yaşanan iç karışıklıklar ve Latinlerle (Cenevizliler, Venedikliler) çekişmeler ve Anadolu’daki Türkmen beyliklerinin baskısı nedeniyle zayıftı.
Bu durum , Osman Gazi’ye Bizans’a doğru etkin şekilde hareket etme fırsatını sağladı.
Osmanlı’nın Yönetim Merkezi/Başkentler
Söğüt/ Bursa /Edirne /İstanbul
OSMANLI BEYLİĞİ KURULUŞ TARİHİ ;1299,
Osmanlı kroniklerinde -örneğin, Aşıkpaşazade – kuruluş yılı olarak anılsa da, bazı tarihçiler bu tarihi sembolik görür.Kesin bir “kuruluş” belgesi yoktur; Osmanlı beyliğinin Selçuklu otoritesinden tamamen kopması ve kendi adına hareket eden bir siyasal yapı hâline gelmesi üç–dört yıllık bir süreçtir. Osman Gazi’nin ve Beyliğinin bağımsızlığı, 1299–1302 arasında kademeli olarak şekillenmiştir.
1-Osman Gazi (1299-1326)
Kurucu Lider
Doğum: ~1258
Saltanat: 1299 – 1324/1326 (tarih kesin değildir; birçok akademisyen 1324’ü, bazı kronikler 1326’yı kabul eder)
Ölüm: 1324 veya 1326
Kayı boyuna mensup Osman Gazi, babası Ertuğrul Bey’in bıraktığı uç bölgesini devralarak liderliğe başladı.
Bölge, hem Bizans tekfurlarıyla hem de Moğol baskısıyla karşı karşıya olan göçebe–yarı yerleşik Türkmen topluluklarının sığınağı niteliğindeydi, Osman Bey,bu dağınık toplulukları kendi otoritesi etrafında toplamayı başardı.
13 .yüzyıl sonlarında Anadolu, Selçuklu otoritesinin çözülmesi, Moğol baskısı ve Bizans’ın zayıflayan sınır idaresi nedeniyle yeni güçlerin ortaya çıkmasına açık bir coğrafyaydı.
Bu karmaşık siyasal ortam içinde, Söğüt–Domaniç hattında küçük bir uç beyliğinin lideri olan Osman Gazi, kısa süre içinde bölgesel bir gücün temellerini atan isim hâline geldi.
Bizans’ın zayıf sınır kaleleri ve tekfur idareleri, Osmanlıların ilk genişleme alanı oldu. Yeni fethedilen yerlerde yerli halka tanınan hoşgörülü uygulamalar, Osman’ın nüfuzunu artırdı.Bölgedeki manevi otorite sahiplerinin desteği, siyasî birlik inşasında belirleyici oldu.
Bu yaklaşım, Osman Bey’in kısa sürede uç bölgesinden çıkarak geniş bir alana hükmetmesini sağladı.
Karacahisar (1288–1299)
Yenişehir (1302 sonrası):
Bilecik ve Yarhisar:
İnegöl ve çevresi fetihleri
1302 Bapheus (Koyunhisar) Muharebesi
Bizans’a karşı Osman Bey’in kazandığı bu zafer, Osmanlı’nın “uluslararası sahnede” ilk kez kayda değer bir güç olarak belirmesini sağladı. Bizans kronikleri (Pachymeres, Gregoras) bu savaşı ayrıntılı biçimde aktarır.
Devletleşme Süreci
Osman Gazi’nin yönetim anlayışı:
- Aşiret geleneği ile İslamî–gazâ retoriğinin birleşimi
- Fethedilen yerlerde yerli halka yönelik hoşgörülü uygulamalar
- Ahiler ve dervişlerin desteği
- Tımar düzeninin ilk biçimlerinin oluşması
- İlk vergi sistemlerinin ortaya çıkması
Bu unsurlar, Osmanlı’nın daha sonraki yüzyıllardaki yönetim modelinin temelini oluşturdu.Osman Gazi’nin yönetimi, onun ölümünden sonra Orhan Bey tarafından devam ettirildi ve Bursa’nın fethiyle birlikte Osmanlı Devleti gerçek bir şehir merkezine kavuştu. Ancak tarihçiler için Osman’ı benzersiz kılan, “devleti kurmak” fiilinden çok, bu devleti mümkün kılan sosyal, askerî ve siyasî zemini hazırlamış olmasıdır.
Osman Gazi’yi bir kurucu lider yapan özellikler nelerdir?
Uç Bölgelerindeki, fethettiği topraklardaki inanç liderleri ile daima iyi ilişkiler kurdu .
https://tr.wikipedia.org/wiki/Osman_Gazi
Şehirlerdeki ekonomik ticari düzeni temsil eden Ahilerden destek aldı ve bu destek sayesinde fethettiği topraklardaki şehirleşme olgusunu kuvvetlendirdi.
Yerel halkın malına, canına ve dinine dokunulmaması; yerel yönetim geleneğinin korunması, isyan riskini düşürdü.Bizans’tan Osman’a geçen köylülerin çoğu, çöküş ve kargaşa içindeki Bizans’a kıyasen bu yeni yönetimi ekonomik olarak daha cazip buldu.
Osman Gazi, heterojen bir nüfusu ortak bir çıkar etrafında topladı; bu politikası , sonraki yüzyıllar boyunca Osmanlı İmparatorluğunda şehirleşme stratejisinin temel sosyal modeli oldu.
2-Orhan Gazi (1326 – 1362)
Ressam Paolo Veronese tarafından çizilmiş portresi
Doğum: ~1281
Saltanat: 1324/1326 – 1362
Ölüm: 1362
(Tahta çıkış yılı babasının ölüm tarihine göre değişir; 1324 en çok kabul gören modern tarihtir.)
Orhan Gazi, 60 yıl tahta kalmıştır.
1362’de vefat etmiş ve Bursa’da, bugün Orhan Gazi Türbesi olarak bilinen yapıya defnedilmiştir.
Bursa’nın Fethi (1326) Şehir kuşatması babası döneminde başlamış, sonuçlandırmak Orhan’a nasip olmuştur.Bursa, Osmanlı’nın ilk büyük şehir başkenti oldu, pazarlar, atölyeler, zanaat yapıları hızlıca kuruldu.
Üç imparatorluğa başkentlik yapmış olan İznik’in alınması, Bizans’ın iç Marmara savunmasını çökertti.Bizans’ın Asia Minor’daki (Anadolu’daki) son güçlü şehirlerinden biriydi.Osmanlı, Marmara’nın doğu–güney hattının kontrolünü tamamen eline aldı.Bu fetih, Osmanlı’yı Kocaeli, Yalova, Gemlik ekseninde stratejik bir bölgesel güç yaptı.
1320-1350 Gemlik, Orhaneli (Atranos), Kirmastı (Mustafakemalpaşa), Mihaliç (Karacabey), Manyas gibi verimli ovaya sahip bölgeleri ele geçirdi.
Bu ilerleme, devleti tarımsal güç + vergi tabanı + lojistik hâkimiyet bakımından kalıcı biçimde güçlendirdi.
1345-1346 Karesi Beyliği toprakları (Balıkesir–Çanakkale hattı), Osmanlı donanmasının nüvelerini oluşturdu.İlk denizci kadrolar Osmanlı’ya bu beylikten geçti. Bu sayede Osmanlı’nın Trakya’ya geçişi mümkün hâle geldi.
1352: Osmanlı kuvvetleri Bizans iç savaşında Çimpe Kalesi’ne yerleşti.Avrupa Topraklarına Osmanlı’nın attığı ilk adımdır.
1354: Gelibolu’nun fethi, Osmanlı’nın Rumeli’de ilk kalıcı toprağı oldu.
Orhan bey zamanında ilk Osmanlı Parası Akçe basıldı.Vezirlik makamı kuruldu.Yargı ve yönetim yapıları resmileşti.Tımar sisteminin ilk düzenli biçimleri ortaya çıktı.Düzenliş Ordu ve Karesi Beyliği desteği ile ilk Deniz Kuvvetkleri kuruldu. İznik’te ilk Medrese açılarak İlmiye Sınıfı nın temelleri atıldı.
Osmanlı henüz Bursa–İznik–İzmit hattını yeni ele geçirmiş bir bölgesel güçtü. Dolayısıyla Orhan Bey’in Osmanlı ordusu, Konstantinopolis gibi devasa bir şehir kuşatmasını yapabilecek kapasitede değildi.Ancak bütün fetihler “Konstantinopolis’e yaklaşma ve çevresini kuşatma stratejisi” niteliğinde olduğunu yaptığı fetihlerin de bu hedefin hazırlığı olduğunu görebiliriz.Orhan Bey, ayrıca Bizans hanedanının iç kavgalarını dikkatle takip etti.Kantakuzenos’la ittifakı (1347)bunun örneğidir.Bu kale Rumeli’deki ilk daimi Osmanlı toprağıdır.Bizans’a asker gönderdi. Karşılığında Çimpe Kalesi Osmanlı’ya verildi (1352).
3-I Murad (1362 – 1389)
Paolo Veronese (Nachfolger) – Bildnis des Sultans Murad I. (1359-1389) – 2245 – Bavarian State Painting Collections.
Doğum: 1326
Saltanat: 1362 – 1389
Ölüm: 1389 (Kosova Meydan Muharebesi sonrası)
I. Murad, Osmanlı tarihinin “kurucu ikinci nesil” yöneticilerindendir.
Osman Bey’in torunu, Orhan Bey’in oğludur.
Devlet yapısını güçlendirmiş, Rumeli’ye kalıcı yerleşmeyi sağlamış, Balkanlar’da Osmanlı üstünlüğünü kesinleştiren hükümdardır.
1326 civarında doğdu. Bursa ve çevresinde iyi eğitim gördü.Yumuşak, sakin ve ölçülü kişiliğiyle bilinir; fakat askerî alanda son derece kararlı ve serttir.Babası Orhan’ın ölümünden sonra 1362’de tahta çıktı.1389’da Kosova Savaşı’nın sonunda savaş alanında şehit oldu.
Kapıkulu Ocağı’nın (Yeniçeriler) kuruluşu
Devşirme sisteminin ilk nüveleri oluştu.Düzenli piyade sınıfı kuruldu.
Tımar sisteminin genişlemesi
Fethedilen topraklarda kalıcı askerî-idarî düzen kuruldu.
Divan-ı Hümâyun’un Kurumsallaşması
Devlet yönetiminde merkezîleşme hızlandı.
Vezirlik makamı güçlendi.
Rumeli Beylerbeyliği’nin Kuruluşu
İlk eyalet yönetim modeli ortaya çıktı.Geniş toprakların kontrolü kolaylaştı.
e) Ekonomik Düzenin Geliştirilmesi
Gümrük ve vergi politikaları düzenlendi.
Edirne–Bursa hattı bölgesel ticaret merkezi hâline geldi.
1. Murad, Sırpsındığı ve 1. Kosova gibi önemli savaşlarda bizzat savaşmıştır.
Edirne’yi fethetmiştir.
Kosova’da Zafer kazanılmasına rağmen padişahın meydanda korumasız kalması, Osmanlı tarihinin en büyük lider kayıplarından biriyle sonuçlandı. 1. Kosova Savaşı’nda şehit olmuştur.
4-Yıldırım Bayezid (1389 – 1402)
Doğum: 1360
Saltanat: 1389 – 1402
Ölüm: 1403 (Timur’a esir düştükten sonra Akşehir’de)
(Saltanat 1402’de fiilen biter; ölüm 1403’tür.)
Yıldırım Bayezid, 1389’da Kosova Savaşı’nın hemen sonunda babası I. Murad’ın Sırp Miloš Obilić tarafından şehit edilmesi üzerine, savaş meydanında padişah ilan edildi ve tahta çıktı. Bu olay Osmanlı tarihinde “ilk kez savaş meydanında cülus” olarak bilinir.
Osman Gazi → Orhan Gazi → I. Murad → Yıldırım Bayezid → Çelebi Mehmed → II. Murad → Fatih Sultan Mehmed
Yani Yıldırım Bayezid, Fatih’in büyük dedesidir.
Saltanatı: 1389–1402
Yıldırım Bayezid, 1391’den itibaren Bizans’ı tamamen teslim almaya karar vermişti. Bu dönemde uyguladığı strateji şuydu:
1-Şehrin etrafındaki bütün Bizans kasabalarını ve kalelerini tek tek aldı (1391 Silivri, 1394-95 Selanik’in kesin fethi, Teselya, vb.).
2-1394’ten 1402’ye kadar aralıklı olarak 7-8 yıl boyunca şehri karadan abluka altında tuttu.
3-Boğaz’ı kapatmak için 1393-1395’te Anadolu Hisarı’nı yaptırdı.
4-Şehir surları önünde sürekli karargâh kurdu, top bile döktürdü (1396-97).
5-Bizans’a dışarıdan hiçbir yardımın (özellikle Macar ve Venedik) ulaşmasını engellemeye çalıştı.
6-İmparatora çok ağır şartlar dayattı: Camii inşa ettirdi, Türk mahallesi kurdurttu, kadı tayin ettirdi.
Sonuç: Bu strateji çok sert ve doğrudan “ya teslim olursun ya da açlıktan ölürsün” temelliydi. Ancak iki büyük sorun vardı:
- Bizans her seferinde Batı’dan (özellikle Venedik ve Cenova gemileriyle) denizden erzak alabiliyordu.
- Yıldırım aynı anda Anadolu’daki beylikler ve Timur tehlikesiyle uğraşmak zorundaydı.
Bu yüzden abluka 1402 Ankara Savaşı’na kadar hiçbir zaman tam anlamıyla kapanmadı ve şehir teslim olmadı.
———————-
Yıldırım Bayezid, Osmanlı tarihinde İstanbul’u doğrudan hedef alan ilk padişahtır.
Ondaki amaç, Konstantinopolis’i tamamen kuşatmak, Bizans’ın nefes yollarını kesmek ve şehri bir Osmanlı başkenti hâline getirmekti.
Bunu yapabilmek için hem Anadolu hem Rumeli yakasında stratejik bir kuşatma halkası oluşturdu.
Yıldırım Bayezid, Osmanlı Devleti’nin topraklarını Fırat Nehri sınırlarına kadar genişletmiştir.
Niğbolu Savaşı’nda Haçlı ordusunu ağır yenilgiye uğratan padişah Ankara Savaşı sonrasında Timur’a esir düşerek bu esaret sırasında 1403 yılında vefat etmiştir.
(Osmanlı tarihinde FETRET DEVRİ:BELİRSİZLİK VE KARIŞIKLIK DEVRİ
1402’deki Ankara Savaşı’ndan sonra başlayıp 1413’te Çelebi Mehmed’in (ö. 1421) duruma hâkim oluşuna kadar geçen, Yıldırım Bayezid’in (ö. 1403) oğulları arasında vuku bulan taht mücadelesi sırasındaki belirsizlik ve karışıklık devridir.
1391-1393 Bizans’ın Anadolu’dan yardım almasını engellemek ve doğu tarafından kuşatacak güvenli hat kurmak için Ankara’yı fethetti.
Kastamonu’nun alınmasıyla Karadeniz’den gelen Bizans desteği de kesildi.
Ege Hattını tutan beylikleri kendi egemenliğine kattı.Aydınoğulları, Menteşe, Saruhan ve Hamid Beyliklerinin Alınması (1390–1391)
Karaman Seferi (1397–1398)Karaman Beyliği ni yenerek topraklarına kattı.
Bulgaristan’ın Tamamen Osmanlı Egemenliğine Girmesi (1393–1396)Böylece Bizans’ın Balkan prenslikleriyle kurduğu ittifak zincirini kırıldı ve Konstantinopolis’i kuzeyden kuşatıldı.
Kosova Zaferi (I. Murad) sonrası zayıflayan Sırp prenslikleri Bayezid tarafından Osmanlı vasalı hâline getirildi.İstanbul artık Batı’dan gelecek yardım açısından tamamen izole oldu.
Gelibolu ve Çanakkale Boğazı Üstündeki Hakimiyet
Bayezid döneminde Gelibolu tersaneleri güçlendirildi; boğazda Osmanlı varlığı pekişti.Hedef:Konstantinopolis’in deniz yoluyla aldığı yardımı kesmek veŞehir tam kuşatmaya hazırlanırken lojistik hâkimiyet sağlamaktı.
Konstantinopolis Kuşatmaları (1391–1395–1397–1400)
Yıldırım, İstanbul’u tam dört kez kuşattı.
Anadolu Hisarı’nın İnşası (1394)
Bu yapı Guinness’in tabiriyle bir “boğaz kilidi” idi.
Bayezid’in İstanbul’u fethetme niyetinin en somut kanıtıdır.
Anadolu yakasında inşa edildi.
Boğazı kontrol altına aldı.
Bizans’ın Karadeniz’den gelecek yardımlarını engelledi.
Bu hisar, Fatih Sultan Mehmed’in Rumeli Hisarı ile birlikte şehri tamamen boğazdan kilitlemesinin temelini oluşturdu.
5-Çelebi Mehmed
Doğum: ~1390
Saltanat: 1413–1421
Ölüm: 1421
https://tr.wikipedia.org/wiki/I._Mehmed
Yıldırım Beyazıt Han ‘ın oğullarından biridir.
Ankara Savaşı’ndan (1402) sonra bu kardeşler arasında 11 yıl süren Fetret Devri mücadeleleri yaşandı. En sonunda Çelebi Mehmed 1413’te rakiplerini (Süleyman, İsa, Musa) saf dışı bırakıp Osmanlı tahtını tek başına ele geçirdi ve devleti yeniden birleştirdi.
Çelebi Mehmed’in (I. Mehmed) çağdaş bir portresi yok, çünkü Osmanlı padişahlarının çoğu için 16. yüzyıl minyatürleri gibi sonradan yapılmış tasvirler kullanılıyor. En bilinen ve otantik olanı, 16. yüzyıl Osmanlı minyatürüne dayanan şu portre: “Zubdat al-Tawarikh” elyazmasından alınmış bir miniatürdür.
Çelebi Mehmed’in dönemi, özellikle “Konstantinopolis’in fethine giden yolda atılan kritik adımlar” bağlamında çok önemsenir. Çünkü Çelebi Mehmed, Yıldırım’ın 1391-1402 arasında uyguladığı Bizans’ı abluka ve yıldırma siyasetini yeniden başlatan ve çok daha sistematik hale getiren padişahtır.
Çelebi Mehmed (I. Mehmed), Osmanlı Devleti’nin 1402 Ankara Savaşı sonrası Fetret Devri’ni (1402-1413) bitirip devleti yeniden birleştiren padişahtır.
1413’te kardeşleriyle mücadeleleri kazanıp tahta tek başına oturduktan sonra 1421’deki vefatına kadar yaklaşık 8 yıllık saltanatında hem devletin iç bütünlüğünü sağlamış hem de önemli fetih ve yeniden ele geçirme harekâtları yapmıştır.
1413-1416 Karamanoğulları,Candarlılar,Ramazanoğulları gibi Anadolu Beyliklerini Osmanlı Beyliğinin sınırları dahiline katmıştır.
(1416 Gallipoli/Gelibolu Deniz Muharebesi): Venedikliler Osmanlı kıyılarını vuruyordu. Çelebi Mehmed, Çalı Bey komutasında kurduğu donanmayla Venedik filosunu Gelibolu açıklarında yendi.
Çelebi Mehmed, babası Yıldırım Bayezid’in 8 yıllık abluka siyasetini (1394-1402) çok daha akılcı ve uzun vadeli bir şekilde yeniden başlattı:
Bizans imparatoru II. Manuel Palaiologos’u destekledi ama aynı zamanda sıkıştırdı.
1413’ten itibaren Bizans’a yıllık haraç ödemesi durduruldu.
Boğaz’dan Bizans’a gelen yardımları engellemek için donanma sürekli devriye gezdirdi.
Anadolu Hisarı’nın karşısına 1419-1420 civarında “Yavuzhisar” veya “Güzelce Hisar” denilen bir hisar yaptırıldı (bugün bilinen Anadolu Hisarı’nın tam karşısına, Rumeli yakasına)Çelebi Mehmed’in Rumeli yakasında, Anadolu Hisarı’nın tam karşısına küçük bir hisar yaptırdığı bilgisi, Aşıkpaşazade, Nevaridü’l-Mecalis, Neşrî vb. kroniklerde anlatı olarak geçiyor.Boğaz’ın iki yakasına hisar siyasetini Çelebi Mehmet’in başlattığı söylenebilir. (Anadolu Hisarı + Güzelce/Rumeli Hisarı temeli).Boğaz’ın iki yakasını da kaleli hale getirdi 1419-1420’de Anadolu Hisarı’nın tam karşısına Rumeli yakasına “Güzelce Hisar” veya “Yavuzhisar” denilen hisarı yaptırarak Bögazın iki yakasını da kaleli hale getiren Çelebi Mehmet’tir.Bu hisar, Fatih’in 1452-53’te yaptırdığı Rumeli Hisarı’nın tam olarak aynı yerinde ve temelidir.
Karadeniz’den gelen buğday ve erzak yollarını kesti. Ceneviz’in Kaffa ve Venedik gemilerinin Boğaz’dan geçişini çok zorlaştırdı. Şehirde açlık ve pahalılık başladı (Bizans kronikleri bu yıllardan “büyük sıkıntı” diye bahseder).
Simavna Kadısı Şeyh Bedreddin isyanını Çelebi Mehmed, oğlu Murad’ı (II. Murad) ve veziri Bayezid Paşa’yı göndererek isyanı çok sert şekilde bastırdı. Bu sayede Balkanlar’daki Osmanlı hakimiyeti sarsılmaktan kurtuldu ve fetih için insan kaynağı korundu.
1453’te Fatih’in yaptığı kuşatma aslında ata dedelerinin ve Çelebi Mehmed’in 1413’te başlattığı uzun vadeli ablukanın son ve kesin darbesiydi.
6-II Murad (1421 – 1451)
(Murad-ı Sânî)
Paolo Veronese – Sultan Murad II. – Bavarian State Painting Collections
Doğum: 1404
Edirne’de doğdu.
1421 – 1444 (ilk saltanat)
1446 – 1451 (ikinci saltanat)
(1444’te tahttan kendi isteğiyle çekilip oğlu II. Mehmed’i geçirmiş, fakat Haçlı ordularının saldırısı üzerine 1446’da yeniden tahta dönmüştür.)
Ölüm: 1451
Edirne yakınlarında vefat etti.
Osmanlı’yı Balkanlar’da büyük bir güç hâline getiren, devleti Fatih’e hazır biçimde bırakan padişahtır.
Babası I. Mehmed (Çelebi), annesi Emine Hatundur.
Çok iyi eğitim gördü: Arapça, Farsça, hadis, fıkıh, matematik, şiir, musiki ve askerlik.Ahlâklı, sakin, yumuşak mizaçlı fakat savaş meydanında son derece kararlı bir hükümdar olarak bilinir.
Babasının ölümüyle 17 yaşında tahta çıktı (1421).
Şehzade Mustafa İsyanı (Düzmece Mustafa)
Bizans’ın desteklediği “Şehzade Mustafa” ortaya çıkarıldı.II. Murad isyanı bastırdı.Bu olay, genç hükümdarın otoritesini güçlendirdi.
Küçük Mustafa İsyanı
Kardeşi Küçük Mustafa, Germiyan ve Karaman tarafından desteklendi.Murad bu isyanı da bastırdı.
Balkanlar’a Açılış
İç meseleleri çözdükten sonra Murad yüzünü Rumeli’ye çevirdi.
Başlıca Fetihleri ve Askerî Başarıları
1) Selanik’in Alınması (1430)
Bizans’ın elindeki en önemli şehirlerden biriydi.Selanik’in fethi ile Osmanlı Ege kuzeyinde kesin hâkimiyet kurdu.
2) Sırbistan Seferleri
1439: Semendire düştü. Sırbistan tamamen Osmanlı’ya bağlandı.
3) Eflak ve Boğdan Üstündeki Üstünlük
Eflak prensliği Osmanlı’ya bağlı hâle getirildi. Tuna hattı güvence altına alındı.
4) Arnavutluk Seferleri
İskender Bey isyanı uzun süre uğraştırsa da, Arnavutluk büyük oranda Osmanlı kontrolüne girdi.
5) Varna Zaferi (1444)
Haçlı ordusuna karşı çok büyük bir zaferdir.Avrupa’da Osmanlı’nın Balkanlar’daki kalıcı gücünü kesinleştirdi.
6) II. Kosova Zaferi (1448)
Murad’ın ikinci saltanatı döneminde kazanıldı.Balkan’daki bütün Hıristiyan ittifaklarını kıran son büyük savaş oldu.
Hükümdarlığı döneminde Varna ve 2. Kosova Savaşı’na katılan 2. Murad Balkanları bir Türk yurdu haline getirmiştir.
II. Murad Oğlu Fatih’e hazır, güçlü, büyük bir imparatorluk potansiyeli bıraktı, Osmanlı tarihinin en dengeli, akıllı ve sakin hükümdarlarından biri olarak kabul edilir, gönüllü olarak tahttan çekildi ve yerine oğlu II. Mehmed 12 yaşında iken yerine geçirdi.
Bunun nedenleri:Yorgunluk ve huzur isteği, Sürekli savaş ve isyanlar Murad’ı çok yordu.Manisa’da sakin bir hayat sürmek istedi. Bu devir Osmanlı’da çok nadir görülen bir durumdur; Murad hem otoritesini korudu hem de oğluna düzenli bir geçiş zemini sağlamış oldu. Genç şehzadenin eğitimini tamamlaması, II. Mehmed in yanında büyük bir hoca kadrosunun bulunması (Akşemseddin, Molla Gürani)nedeniyle babası II Murad, bu geçişin güvenli olduğunu düşündü.
Avrupa’da Osmanlı’ya karşı yeni bir Haçlı ittifakı hazırlanırken, Balkan prenslikleri de kaybettikleri toprakları geri alma planları yapıyordu. Bu sırada tahtta bulunan genç II. Mehmed’in tecrübesizliği devlet içinde huzursuzluk yarattı; özellikle Yeniçeri Ocağı, genç padişahın bu büyük tehdit karşısında yeterli olmadığı kanaatine vardı. Artan gerilim bir Yeniçeri isyanına dönüştü ve ordunun talepleri doğrultusunda II. Murad yeniden tahta çağrıldı.
II. Mehmed geri dönüşü istemedi,Hatta dönüşü engellemek için elinden geleni yaptı,Çandarlı Halil Paşa ile sert çatışmalar yaşadı. IIMurad’ın dönüşü “devlet zorlaması” ile oldu; Mehmed’in onayıyla değil. Böylece Murad, 1446 yılında ikinci kez Osmanlı tahtına geçti.
Kısaca sebepleri:
Yeniçeri isyanı
Balkan tehdidi
Yeniçeri İsyanını yöneten Çandarlı Halil Paşa’nın baskısı
Devletin tecrübe arayışı
II. Mehmed’in yaşının küçük olması
Ordunun Murad’ı istemesi.
Şehzade Mehmet,Manisa’ya gönderildi ve “ikinci eğitim dönemine” geçti
Şehzade olarak yine Manisa’ya sancakbeyi gönderildi.
Yanında Molla Gürani, Molla Hüsrev, Akşemseddin gibi güçlü hocalar kaldı.
Siyaset, diplomasi, askerlik ve matematik eğitimine daha derin şekilde devam etti.
Bu dönem onun düşünsel olgunluk dönemidir.Babasının Balkan ve Arnavutluk seferlerini takip etti,Devlet raporlarını okudu,Komutanlarla yazıştı,Yeni icatlar, kuşatma teknikleri ve toplar üzerine çalıştı.Bu dönemde Mehmed’in zekâsı ve merakı olgunlaştı; devlet adamlığı profili keskinleşti.
7-Fatih Sultan Mehmed (1451 – 1481)
(II. Mehmed)
Bellini, Gentile – Sultan Mehmet II
https://tr.wikipedia.org/wiki/II._Mehmed#
Doğum: 30 Mart 1432Edirne’de doğdu.
Saltanat:1444 – 1446 (ilk saltanat)
II. Murad’ın tahttan çekilmesiyle geçti; yaş küçüklüğü nedeniyle kısa sürdü.
1451 – 1481 (ikinci ve asıl saltanat)
1453 İstanbul’un fethi dahil tüm büyük icraat bu dönemdedir.
Ölüm: 3 Mayıs 1481
Gebze–Hünkâr Çayırı civarında vefat etti.
II. Murad ölünce Mehmed kararlı bir şekilde ikinci kez tahta çıktı .Kararlı yapısı 1446–1451 arasında tahttan ayrıldığı şehzadelik döneminde yaşadığı hayal kırıklığı, hırs ve kişisel gelişimden kaynaklanmaktaydı.
1451’de babası ölünce:
Mehmed derhâl Edirne’ye geçti,
Devletin her kesimini denetim altına aldı,
İlk iş olarak Çandarlı Halil Paşa’nın gücünü sınırladı,
Kısa sürede fethi mümkün kılacak ekibi kurdu.
KONU BAŞLIKLARI:
X- 1299 dan sonra 1453 e kadar Konstantinopolis in fethini hazırlayan olaylar.
XX-1 4 5 3
Konstantinopolis ‘in Fatih Sultan Mehmet tarafından Fethedilmesi.
XXX-1 9 2 2
1 Kasım 1922’de, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM), Osmanlı saltanatını resmen kaldırması.
XXXX-1 9 2 3
29 Ekim 1923’te, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde Türkiye Cumhuriyeti’ni ilan etti. Bu, Osmanlı monarşisinin yerine modern, laik ve ulus-devlet temelli bir yönetim kurulmasını simgeledi.
XXXXX-3 Mart 1 9 2 4 Hilafetin kaldırılması.
1299-1453 e kadar gerçekleştirilen savaşlar, kuşatmalar ve stratejik hamleler sonucunda Osmanlı Beyliği topraklarını genişletti ve beylik’ten bir imparotorluğa giden bu süreçte bürokratik yapılanma, ordu düzeni, millet sistemi gibi pek çok düzenleme yaşandı.
————————————————————————————-
Bizans İmparatorluğu ve Konstantinopolis’in çevresindeki bölgelerde yapılan savaşlar sonucunda hakimiyet alanını stratejik bir şekilde geliştiren Osmanlı , İstanbul’un fethinin zeminini hazırladı , bir önceki yüzyıldan başlayarak 1453’e kadar Anadolu ve Rumeli’de birçok yerleşim yeri fethedilerek Konstantinopolis etrafındaki çemberi iyice daraltılmış oldu.
Fatih Sultan Mehmet’in babası II. Murad da İstanbul’u fethetme arzusunu taşıyan bir padişahtı ve bu hedef doğrultusunda askeri güç ve stratejiler geliştirdi.
İstanbul o tarihlerdeki İslami yayılma, Selçuklu İmparatorluğu’nun zayıflaması ve çöküşü, Anadolu’da irili ufaklı beyliklerin ortaya çıkışı, Osmanlı Beyliği’nin bir imparatorluk olma yolunda ilerlemesi ve Konstantinopolis gibi bir kenti almanın tarih boyunca her büyük devletin rüyası olması gibi dini, siyasi, ekonomik faktörler etkisiyle Osmanlı’nın her geçen yıl daha da çok gündemindeydi .
Bu uğurda yüzyıldan fazla süre yürütülen fetih ve stratejinin sonucunda ,1453 de, şartlar Bizans İmparatorluğu’nu sonlandırma, İstanbul’u alma bakımından oluşmuştu.
Fatih Sultan Mehmet Han da babasının mirasını devralarak İstanbul’u fethetmek için yoğun çaba sarf etti.
I- Istanbul’un fethine kadar Osmanlı İmparatorluğu’nun kent çevresinde gerçekleştirdiği
https://kesfet.tv/tag/erkut-ozen-ile-istanbul
1. Orhan Gazi Dönemi Fetihleri (1324/1326 – 1362)
Bursa’nın Fethi (1326)
İznik’in Fethi (1331)
İzmit (Nikomedia)in Fethi (1337).
2. Osmanlı’nın Rumeli’ye Açılışı – Orhan Gazi ve I. Murad Dönemi
Gelibolu’nun Alınması (1354)
1352’deki büyük depremden sonra zayıflayan Gelibolu, 1354’te Osmanlı tarafından alınarak Rumeli’de ilk kalıcı Osmanlı toprağı oluşturuldu.
Bu fetih, Avrupa’ya geçişin başlangıcı ve İstanbul’un batıdan kuşatılmasının ilk adımıdır.
Karesi Beyliği’nin Osmanlı’ya Katılması (1345/46 – Orhan Gazi)
Balıkesir–Çanakkale hattındaki Karesi Beyliği’nin alınmasıyla:
- Osmanlı ilk kez denizci askeri kadrolara sahip oldu,
- Marmara ve Boğaz çevresi kontrol altına alındı,
- Rumeli’ye geçiş stratejik olarak mümkün hâle geldi.
Bu, ileride Gelibolu fetihlerinin önünü açan hazırlık niteliğindedir.
3. I. Murad (Hüdavendigâr) Dönemi (1362 – 1389)
Edirne’nin Fethi (1361/1362)
I. Murad tarafından fethedilen Edirne, Osmanlı’nın ikinci başkenti oldu.
Bu fetih, Balkanlar’daki sistemli Osmanlı yayılmasının başlangıcıdır ve İstanbul’un batıdan kuşatılmasını tamamlayan büyük bir adımdır.
Kosova Meydan Muharebesi (1389)
Osmanlı’nın Balkan politik hâkimiyetini pekiştirdi,
Sırp prensliklerini Osmanlı’ya bağımlı hâle getirdi.
Savaş sonunda I. Murad savaş alanında şehit edildi.
4. Yıldırım Bayezid Dönemi (1389 – 1402)
Niğbolu Zaferi (1396)
Yıldırım Bayezid, Tuna kıyısındaki Niğbolu’da Haçlı ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı.
Avrupa’daki güç dengesini değiştirdi,
Osmanlı’nın Balkanlar’daki hâkimiyetini kesinleştirdi,
Bayezid’in “Yıldırım” unvanının pekişmesini sağladı.
Anadolu Hisarı’nın İnşası (1394)
Anadolu Hisarı, Yıldırım Bayezid tarafından 1394 yılında Boğaz’ın en dar noktasında inşa edildi.
Amaç:
- İstanbul’u kuşatmaya hazırlık,
- Karadeniz’den Bizans’a gelecek yardımları kesmek,
- Boğaz geçişlerini Osmanlı kontrolü altına almak.
Bu yapı, İstanbul’un fethi için yapılan en önemli erken stratejik hazırlıklardan biridir.
5. Genel Sonuç: Konstantinopolis’i Kuşatan Hazırlık Halkası
1326’dan 1396’ya kadar süren bu fetih çizgisi:
Marmara’nın tamamının alınması,
Bizans’ın Anadolu ile bağlantısının kesilmesi,
Rumeli’de kalıcı yerleşim,
Boğaz kontrolü,
Balkan ittifaklarının dağıtılması
ile İstanbul’un hem doğudan hem batıdan jeopolitik bir çember içine alınmasını sağlamıştır.
Bu halkayı 1452–1453’te tamamlayan kişi ise Fatih Sultan Mehmed’dir.
Bu dönemde Sykai-Galata ve Bağımsız Ceneviz Devleti
1450’ler, Osmanlı İmparatorluğu için İstanbul’u fethetme hazırlıklarının yapıldığı yıllardı.
Bu dönem Galata‘daki Bağımsız Ceneviz kolonisinin ise varlığını statüsü değişerek sürdürdüğü dönemin başlangıcıdır.
Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u kuşatma hazırlıklarına başladığında, Cenevizliler Galata’da belirli imtiyazlar ve özerkliklerini sürdürüyorlardı. Ancak, Osmanlı İmparatorluğu‘nun İstanbul’u fethetmesiyle birlikte, Cenevizliler’in bu özerklikleri sona erdi.
Fatih Sultan Mehmed 1 Haziran 1453 de Galata’yı bir Ahdname ile teslim aldı ve nüfusun büyük bir bölümü ile yapılar Osmanlı İdaresine geçti.
Byzantion Surları kaldırıldı, kent batıya doğru 2,5 km genişletildi.
Kent Merkezi Sultanahmet meydanı Çevresinde konumlandırıldı.
15. yy’da kent dünyanın sayılı büyük kentlerinden biriydi.
29 Mayıs 1453’te Fatih Sultan Mehmet’in fetihle sonuçlanan kuşatması, Orta Çağ’ın sonunu ve Osmanlı’nın yükselişini simgeliyordu.
Fatih Sultan Mehmet’in Konstantinopolis i fethetmesi ile Istanbul bu kez de Osmanlı İmparatorluğu’na 470 yıl başkentlik yaptı.
İstanbul hızla gelişti. Yüzlerce saray, çarşı, cami, okul ve hamam açıldı. Bazı Kiliseler camiye dönüştürülürken diğerleri hıristiyan ahalinin ibadetine açık olarak korundu. Kent, Haliç’in üzerine köprü, Karaköy’e tünel, demiryolları, kentin içindeki deniz taşımacılığı, belediye örgütlerinin, hastanelerin kurulması gibi birçok yenilikle en büyük en güçlü imparatorluklarının başında gelen Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti ve o dönemin imar edilmiş ve modern kentlerinden biri haline geldi.
Konstantinopolis’in 29 Mayıs 1453’te Osmanlı İmparatorluğu tarafından alınması sonrasında Pera’daki Cenevizliler, herhangi bir direniş göstermeden koloniyi Osmanlı kontrolüne bıraktı. Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmed’in 1 Haziran 1453 tarihli fermanının Osmanlıca kopyasında, teslim alındıktan sonra şehrin ve tahkimatın yıkılmayacağı veya tahrip edilmeyeceği yazılıdır. Bu dönemde Galata Kulesi’nin üst kısımları tahrip edilirken Pera’ya yönelik Padişah Fermanı’nın ardından bu tahribat durduruldu, kule tekrar yükseltildi ve tepesindeki haç kaldırılarak Osmanlı Bayrağı çekildi.Bu çalışmalar Zaganos Paşa denetiminde yapıldı.
1453’te Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’u fethederek Bizans İmparatorluğu’na son verdi. Galata bölgesi de fetih sonrası Osmanlı topraklarına katıldı. Cenevizliler, Galata’daki imtiyazlar ve özerkliklerini sürdürdüler, Osmanlı İmparatorluğu Cenevizlilere bazı ticari ayrıcalıklar tanımaya devam etti. Bu dönemde, geçmişteki Bağımsız Ceneviz Cumhuriyeti’nin etkisi Galata’da Cenevizlilerin varlığı ve ticari, finansal faaliyetleri ile devam etti.
Istanbul, Osmanlı İmparatorluğu döneminde de 470 yıl Yahudilerin, Hıristiyanların ve Müslümanların uyum içinde yaşadığı dünyanın en büyük şehirlerinden birisi haline geldi.
II- OSMANLI İMPARATORLUĞU 1299-1922
1453 de Konstantinopolis’in Fatih Sultan Mehmet tarafından fethinden itibaren 29 Osmanlı Padişahı tahta geçmiştir.
III- II. Mehmet’in İstanbul’u fethetmesinin sonuçları:
1-1058 yıllık Bizans yıkıldı.
2-Osmanlı Devleti yükselme dönemine girerek imparatorluk haline geldi.
3-Konstantinopolis Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti oldu.
4-Karadeniz ticaret yolları Osmanlıların eline geçti.
Ortaçağ kapandı, yeniçağ başladı.
5-Avrupa da Rönesans’a etkileri: İstanbul’un fethedilmesi ve Bizans’ın yıkılmasıyla buradan kaçan Rum bilim adamları İtalya’ya yerleşti ve burada Rönesans’ın başlamasına katkıları oldu.
6-Önemli ticaret yollarının Osmanlıların : “Müslümanların” eline geçmesiyle Avrupa, alternatif ticaret yolları arayışına girdi. Bu da Coğrafi Keşiflerin başlangıcı oldu.
Meral Kalav Demir 2025
Faik Pasha Hotels Beyoglu
Bir Cevap Yazın