330-1453 Bizans İmparatorluğu (Doğu Roma İmparatorluğu), 330 yılında I. Konstantin’in Konstantinopolis’i başkent yapmasıyla başlayan ve 1453’te Osmanlılar tarafından fethedilene kadar devam eden bir imparatorluktu.

395’te I. Theodosius’un ölümüyle imparatorluğun doğu ve batı olarak kesin ayrılması da , Bizans tarihinin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

1000 yıl süren Bizans-Doğu Roma İmparatorluğu’nun Aşağıdaki listede yer alan imparatorları ortak hükümdarlık yapmış veya kısa süreli taht kavgaları yaşamıştır.Bu İmparatorların her biri kendi açısından Roma İmparatorluğu’nun tarihinde belli bir yere sahip olabilir ancak ben aralarından Bizans’ın ve Sykai’nin tarihinde öne çıkan İmparatorları seçerek onların dönemi hakkında kısa bilgiler toplayıp özet olarak yer vermeye çalıştım.

https://www.rehbername.com/rehberce/bizans-dogu-roma-kronolojisi-330-867

I. Konstantin (Büyük Konstantin) (306-337): İmparatorluğun birleşmesi, Konstantinopolis’in kuruluşu (330), Hıristiyanlığın yasallaşması.

II. Constantius (337-361): Konstantin’in oğlu, Arian Hıristiyanlığı destekledi.

Julianus (Dönek) (361-363): Son pagan imparator, Hıristiyanlığa karşı paganizmi canlandırmaya çalıştı.

https://www.rehbername.com/rehberce/bizans-dogu-roma-kronolojisi-330-867

I. Leo (457-474): İlk taç giyme töreni, Aspar’ın etkisini kırdı.

II. Leo (474): Kısa süreli hükümdarlık.

Zeno (474-475, 476-491): İsaurialı, Ostrogotları İtalya’ya yönlendirdi.

Basiliscus (475-476): Zeno’ya karşı kısa süreli gaspçı.

Anastasius I (491-518): Mali reformlar yaptı, Monofizitizmi destekledi.

I. Justinus (518-527): Justinianus’un amcası, mütevazı kökenli.

I. Justinianus (Büyük) (527-565): Hagia Sophia’nın inşası, Roma hukukunun kodifikasyonu (Corpus Juris Civilis), imparatorluğu genişletme (İtalya, Kuzey Afrika).

Pembe rekler Justinyanus Dönemi Fetihleri 527-565


II. Justinus (565-578): Justinianus’un yeğeni, mali sorunlar.

II. Tiberius (578-582): Orduyu güçlendirdi.

Mauricius (582-602): Perslere karşı başarılı, ancak isyanla öldürüldü.

Fokas (602-610): Gasptı, kaotik yönetim, Pers istilalarına karşı başarısız.

Heraklius (610-641): Persleri yendi, ancak İslam fetihleriyle Suriye ve Mısır’ı kaybetti.

Konstantin III (641): Kısa süreli hükümdarlık.

Heraklonas (641): Ortak imparator, tahttan indirildi.

II. Konstans (641-668): Arap fetihlerine karşı savunma.

IV. Konstantin (668-685): İlk Bulgar Devleti’nin oluşumuna karşı mücadele.

II. Justinianus (685-695, 705-711): Tahttan indirildi, geri döndü, tekrar devrildi.

Leontius (695-698): Gasptı, kısa süreli.

III. Tiberius (698-705): Leontius’u devirdi, Justinianus tarafından devrildi.

Philippikos Bardanes (711-713): Monofizit destekçisi.

II. Anastasius (713-715): Ordu tarafından tahttan indirildi.

Theodosius III (715-717): Geçici imparator.

III. Leo (717-741): Arap kuşatmasını püskürttü (717-718), İkonoklazm’ı başlattı.

V. Konstantin (741-775): İkonoklazm’ı sürdürdü, Bulgarlara karşı zaferler.

. Leo (775-780): Kısa süreli hükümdarlık.

VI. Konstantin (780-797): Annesi İrene ile ortak hükümdar.

İrene (797-802): İlk kadın imparator, İkonoklazm’ı bitirdi, tahttan indirildi.

I. Nikeforos (802-811): Bulgarlara yenildi, öldürüldü.

Staurakios (811): Kısa süreli, sakatlanarak tahttan çekildi.

I. Mikhail (811-813): Bulgar yenilgisi sonrası tahttan indirildi.


I. Mikhail (820-829): İkonoklazm’ı canlandırdı, Arap istilalarına karşı mücadele.

Theofilos (829-842): İkonoklazm’ın son imparatoru.

III. Mikhail (842-867): Sarhoş lakaplı, Makedon Hanedanı’na geçiş.

I. Basileios (867-886): Hanedanın kurucusu, Araplara karşı zaferler.

VI. Leo (Bilge) (886-912): Hukuk reformları, bilimsel ilerlemeler.

VII. Konstantin (913-959): Ortak imparator, kültürel rönesans.

Romanos I Lekapenos (920-944): Ortak imparator, gaspçı.

II. Romanos (959-963): Kısa süreli hükümdarlık.

II. Nikeforos Fokas (963-969): Askeri zaferler, ancak suikaste kurban gitti.

I. Ioannes Tzimiskes (969-976): Bulgarları yendi, doğuda fetihler.

II. Basileios (Bulgaroktonos) (976-1025): Bulgarları yok etti, imparatorluğun zirvesi.

https://tr.wikipedia-on-ipfs.org/wiki/Makedon_Hanedan%C4%B1

VIII. Konstantin (1025-1028): Zayıf yönetim.

Zoe ve Theodora (1042-1056): Kadın imparatorlar, hanedanın sonu.

I. Aleksios (1081-1118): Haçlı Seferleri’ni yönetti, imparatorluğu toparladı.

II. Ioannes (1118-1143): Askeri başarılar, Haçlılarla ittifak.

I. Manuil (1143-1180): Batı ile ilişkiler, ancak II. Haçlı Seferi’nde sorunlar.

II. Aleksios (1180-1183): Çocuk imparator, tahttan indirildi.

Andronikos I (1183-1185): Şiddetli yönetim, linç edildi.

I. İsaakios (1185-1195, 1203-1204): Haçlılarla çatışma, tahttan indirildi.

III. Aleksios (1195-1203): IV. Haçlı Seferi’nde Konstantinopolis işgal edildi.

IV. Aleksios (1203-1204): Latin işgaline kadar kısa süreli.

I. Theodoros (1205-1221): İznik’te Bizans’ı yeniden kurdu.

III. Ioannes Vatatzes (1221-1254): İznik’in altın çağı, toprakları genişletti.

II. Theodoros (1254-1258): Kültürel rönesans.

IV. Ioannes (1258-1261): Çocuk imparator, Konstantinopolis geri alındı.

VIII. Mikhail (1261-1282): Konstantinopolis’i geri aldı, Latin işgalini bitirdi.

II. Andronikos (1282-1328): Mali sorunlar, Osmanlı tehdidi.

III. Ioannes (1328-1341): İç savaş, Kantakuzenos ile mücadele.

VI. Ioannes Kantakuzenos (1347-1354): Ortak imparator, Osmanlılarla ittifak.

V. Ioannes (1341-1391, kesintili): Uzun hükümdarlık, Osmanlı’ya bağımlılık.

II. Manuil (1391-1425): Osmanlı’ya karşı son direniş.

VIII. Ioannes (1425-1448): Katolik birleşmesini denedi.

XI. Konstantin (1448-1453): Son imparator, Konstantinopolis’in düşüşü (1453).

Hanedanlar: Bazı hanedanlar (örneğin, Makedon) uzun ve istikrarlı, bazıları (örneğin, Fokas) kısa ve kaotikti.

Paleologos (Palaiologoi) – 1261–1453VIII. Mihail ile Konstantinopolis geri alınır (1261) ve hanedan 1453’e kadar sürer. VIII. Mihail Palaiologos 1259’da İznik’te ortak imparator oldu; 1261’de Konstantinopolis’i geri alarak Paleologos dönemini başlattı.

1453 Sonu: Osmanlı Padişahı II. Mehmet’in Konstantinopolis’i fethiyle Bizans İmparatorluğu sona erdi.

    Not: Bazı imparatorlar ortak hükümdarlık yaptı (örneğin, Zoe ve Theodora). Bazı dönemlerde gaspçılar veya kısa süreli imparatorlar (Yirmi Yıl Anarşisi gibi) kaos yarattı.

    (820-867) yılları arasında hüküm sürmüştür.

    Frigya Hanedanı  🙁Amorium Hanedanı ),Bizans İmparatorluğu’nu 820’den 867’ye kadar yönetti. Frigya Hanedanı, kendisinden önceki hanedansız imparator V. Leon’un 813’te yeniden uygulamaya başladığı  “İkinci İkonoklazm” :Tasvir Kırıcılık politikasını,  İmparatoriçe Theodora tarafından 842’de nihai olarak kaldırılıncaya değin sürdürdü. Bu politika kötü giden Doğu ile Batı kiliseleri arasındaki ilişkileri daha da kötüleştirdi. İkinci İkonoklazm sırasında İmparatorluk, feodalizme benzeyen sosyo ekonomik sistemlerin ortaya çıkmasına tanık olmaya başladı; merkezi hükûmete askeri hizmet sunup, karşılığında toprak alan ve bunun sonucunda geniş alanları idare etmeye başlayan yerel toprak sahipleri giderek daha belirgin hale geldi.

    Bu dönem Basileos un iktidarı ele geçirmesi ile kapanmış ve Makedon Hanedanı Dönemi başlamıştır. Basıleos Frigya Hanedanı’ndan İmparator III. Mihail’i devirip tahtı ele geçirmiştir.

    867-1056 yılları arasında Bizans İmparatorluğu’nu yöneten bu aile Ermeni kökenlidir. Sonrasında Makedon Bölgesine göç etmiş ve burada güç kazanmıştır.

    (867-1056) yılları Bizans İmparatorluğu’nun tarihindeki önemli bir dönemde yaşanan kültürel, siyasi ve dini etkileri kapsamaktadır. Kurucu olan I. Basileios’un (Basil I) kökenleri, Trakya’nın kırsal bir kesiminde basit çiftçiler olarak ortaya çıkmaktadır. Basileios’un ebeveynleri, bölgedeki köylülerdi ve bu kökeni, hanedanın Bizans tarihindeki yerini şekillendiren önemli bir unsurdur. Bu dönem, Bizans’ın en güçlü dönemlerinden biri olarak kabul edilir ve kültürel mirası, mimarisi ve sanatı günümüze kadar önemli etkiler bırakmıştır.

    Bu Hanedan, 867’den 1056’ya kadar Bizans İmparatorluğu’nda bir dizi başarıya imza atmıştır. Bu dönem, Bizans’ın yeniden toparlanma süreci olarak nitelendirilir.Hanedan Bizans tarihinde en uzun süre hüküm suren ikinci hanedandır ve  Bizans İmparatorluğu, 9. yüzyılın sonlarından 11. yüzyılın başlarına kadar süren bir Kültürel Canlanma yaşadı.

    İmparatorluk yüzölçümü Jüstinyen zamanındaki sınırlarına ulaştı.

    Sınırların Korunması: alanında Bizans, Sicilya’daki son topraklarını kaybetmişti,ancak onuncu ve on birinci yüzyılın başlarında güney İtalya’da hakim bir konum oluşturdu, Girit ve Kıbrıs’ı geri aldı, doğu sınırını Ermenistan’ın derinliklerine doğru itti, Kilikya’yı ve kuzey Suriye ve Mezopotamya’nın geniş alanlarını geri aldı ve Bulgar İmparatorluğu’nu fethederek yedinci yüzyıldan beri ilk kez Tuna sınırını yeniden kurdu.Bu yıllar arasında Bizans, Adriyatik, Güney İtalya ve Balkanlar üzerinde kontrolü sağladı. Bu durum, imparatorluğun savunma ve askeri gücünün yeniden yapılandırılmasına katkı sağladı.Eğitim ve Ticaret: Makedon döneminde eğitim alanında gelişmeler yaşandı. Bu da ticaretin canlanmasına ve genel ekonomik büyümeye katkıda bulundu.

    Bizans sanatı, mimarisi ve özellikle mozaik sanatı bu dönemde büyük bir gelişme kaydetti. Yeni kiliseler ve kamu yapıları inşa edilerek İstanbul kültürel bir merkez haline geldi. Ayasofya’da bu dönemde yapılan mozaik ve bezemeler bu gün hala varlığını sürdürmektedir.

    Macedonian Dynasty

    Macedonian Renaissance

    The Rise of Macedonian Dynasty-Empraror Basil

    Bu dönemde, Bizans’taki dini birlik sağlanarak, Hristiyanlık üzerinde daha fazla kontrol kuruldu. İkonoklazma yani dini imgelerin yok edilmesi hareketi zayıfladı. Devlet, ikona kırıcılığı desteklemeyi bırakarak dini simgelerin korunmasına yöneldi.Dinsel Gerilimlerin Azalması: Dini gerilimler ve bölünmelerin azalması, imparatorluğun siyasi ve kültürel birliğine katkı sağladı.

    Makedon Hanedanı’nın taht ve iktidar kavgaları ,iç anlaşmazlıklar,dini anklaşmazlıklar sonucu çökmesi üzerine İmparatorluk bir saray bürokratı olan Mikail VI tarafından yönetilmiş sonrasında 1453 de İstanbul’un Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethine kadar aşağıda yazılı hanedanlarca yönetilmiştir.

    Makedon Hanedanı yıkıldıktan sonra İmparatorluk bir yıl saray bürokratlarından Mikail VI tarafından yönetildi.

    2-(1057-1059) Komninos Hanedanı

     3-(1059-1081)Dükas hanedanı

    4-(1081-1185) Komninos Hanedanı

    5-(1185-1204) Angelos Hanedanı

     6-(1185-1204) Paleologos Hanedanı

    7-Laskaris hanedanı (İznik Rum İmparatorluğu 1204-1261)

    Dördüncü Haçlı Seferi ile Konstantinopolis’in işgalinden sonra I. Theodoros Laskaris hem doğuda hem de batıda güvenli sınırları olan İznik İmparatorluğu’nu kurdu ve İznik Bizans kültürünün yeni bir merkezi olarak gelişmeye başlamıştır.

    8-Paleologos Hanedanı (1259-1453 )Başkent Konstantinopolis’in Haçlı Latinlerden kurtarılması


    önemli bir olay-ayrışma:

    11. yüzyılda Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki çatışmalar, 1054 yılında gerçekleşen büyük uyuşmazlığa yol açtı.

    Roma Kilisesi, Papa’nın liderliğinde Batı Roma İmparatorluğu’nun çatısı altında birleşmeye giderken, Konstantinopolis’i Merkez kabul eden Doğu Kilisesi Ortodoks olarak kendini tanımladı.

    Bu ayrım, Konstantinopolis’in Ortodoks Kilisesinin merkezi haline gelmesine ve dini otorite ile siyasi güç arasında bir dengesizlik oluşmasına yol açtı .

    Makedon Rönesansı, Bizans İmparatorluğu’nda güçlü bir siyasi, kültürel ve dini birlik sağlarken, aynı zamanda imparatorluğun gelecekteki yapısını hazırlamıştır. Makedon Hanedanı na dahil olmak için taht ve güç heveslilerinin henedan kadınları ile yaptıkları evlilikler,aile içi anlaşmazlıklar ve dini konulardaki sorunlar hanedanı zayıflattı.

    SıraİmparatorHüküm YıllarıÖnemli Notlar
    1I. Basileios (kurucu)867–886Ermeni kökenli köylüden imparatora yükseldi. Hanedanı kurdu.
    2II. Leon (Felsefeci)886–912I. Basileios’un büyük oğlu, kültürel açıya çok başarılı
    3VII. Konstantinos Porphyrogennetos (tek başına)913–959“De Administrando Imperio” ve “De Ceremoniis” kitaplarının yazarı
    4Romanos I Lekapenos (naip/hükümdar)920–944Aslen hanedana mensup değil ama damadı olduğu için naip oldu, fiilen yönetti
    5Romanos II959–963VII. Konstantinos’un oğlu, genç öldü
    6Nikeforos II Fokas963–969Büyük komutan, Anadolu ve Suriye’de büyük fetihler yaptı, karısı tarafından öldürüldü
    7Ioannes I Tzimiskes969–976Nikeforos’u öldürüp tahta çıktı, Bulgaristan’ı fethetti
    8II. Basileios Bulgaroktoton (Bulgar Kıran)976–1025Bizans’ın en büyük imparatorlarından. 49 yıl fiilen hüküm sürdü. 1018’de Bulgar Çarlığı’nı tamamen yok etti.
    9VIII. Konstantinos1025–1028II. Basileios’un kardeşi, zayıf yönetim
    10Romanos III Argyros1028–1034Zoe ile evlendi (Zoe dönemi başlar)
    11Michael IV Paflagonyalı1034–1041Zoe’nin sevgilisi, sonra kocası
    12Michael V Kalafates1041–1042Kısa süreli, halk ayaklanmasıyla kör edilip devrildi
    13Zoe ve Theodora (birlikte)1042Zoe ve kız kardeşi kısa süre birlikte hüküm sürdü
    14Constantinus IX Monomakhos1042–1055Zoe ile evlendi
    15Theodora (tekrar, tek başına)1055–1056Hanedanın son hükümdarı, yaşlı ve hasta olarak öldü
    İmparatorHüküm YıllarıNotlar
    Baudouin I1204–1205
    Henri1206–1216
    Pierre de Courtenay1216–1217
    Yolande (naip)1217–1219
    Robert II1221–1228
    Jean de Brienne1231–1237
    Baudouin II1228–1261Şehir 1261’de Bizans’a geri alındı
    İmparatorHüküm YıllarıNotlar
    Theodoros I Laskaris1205–1221İznik’te Bizans’ı devam ettirdi
    Ioannes III Doukas Vatatzes1221–1254En başarılı İznik imparatoru
    Theodoros II Laskaris1254–1258
    Ioannes IV Laskaris1258–1261Çocuk, 1261’de kör edildi
    SıraİmparatorHüküm YıllarıÖnemli Notlar
    1VIII. Michael Palaiologos1259–12821261’de Konstantinopolis’i geri aldı, hanedanı kurdu
    2II. Andronikos Palaiologos1282–1328
    3III. Andronikos Palaiologos1328–1341
    4Ioannes V Palaiologos1341–1391İç savaşlar, Osmanlı’ya vassallik
    Ioannes VI Kantakouzenos (naip/ortak)1347–1354İç savaşta rakip, sonra manastıra çekildi
    5IV. Andronikos Palaiologos1376–1379Ioannes V’in oğlu, isyan etti
    6Ioannes VII Palaiologos (kısa süreli)1390
    7Manuel II Palaiologos1391–1425
    8Ioannes VIII Palaiologos1425–1448Ferrara-Floransa Konsili (Katolik-Protestan birliği girişimi)
    9XI. Konstantinos Palaiologos Dragases1449–1453Son Bizans imparatoru, 29 Mayıs 1453’te şehir düştü, savaşta öldü
    İmparatorHüküm YıllarıNotlar
    David Megas Komnenos1460–1461Trabzon 1461’de Fatih tarafından fethedildi, son Rum devleti bitti

    En uzun ve parlak: Makedonya Hanedanı (867–1056)

    Hanedan 1056’da Theodora’nın ölümüyle biter (doğrudan erkek varis kalmamıştır).

    1056’dan sonra tahta Michael VI (askerî aristokrasi) geçer → 1057’de Isaakios I Komnenos darbe yapar ve Makedonya Hanedanı kesin olarak sona erer.

    En ünlü imparator: Iustinianus I (527–565)

    En uzun saltanat: II. Basileios (49 yıl fiilen)

    Son imparator: XI. Constantinus Palaiologos (1449–1453)


    Fetih ve asimilasyon yolu ile Avrupa ve kuzey Afrika, Orta Doğu çevreleyen bölgede egemen olan Roma İmparatorluğu, son derece genişlemiş sınırlarının yönetimindeki zorluklar, iç istikrarsızlıklar ve özellikle de kuzeyden gelen göçebe toplulukların akınlarıyla yıpranmaya başlamıştır.


    Hispania,Galya,İtalya’yı içine alan Batı Roma İmparatorluğu’nun V.yy da küçük krallıklara bölünmesi Ortaçağın başlangıcını tetikledi.

    Bir dizi iç ve dış faktörün birleşimiyle gerçekleşen bu parçalanma süreci ve çöküş, Roma’nın siyasi, askeri, ekonomik ve sosyal yapısındaki zayıflamaların İnanç dünyasındaki paganizm-hristiyanlık çekişmesinin, barbar istilalarının ve iç karışıklıkların sonucunda meydana geldi.

    —————————————————————————————

    Faik Pasha Hotels

    Bu yazı dizisini hazırlama amacım; kendi bilgilerimi tazelemek, geliştirmek ve tarihî olayları belli bir düzen içinde görerek daha iyi yorumlayabilmekti. Bu konu, Faik Pasha Hotels’in binalarını restore ederken ve odalarının atmosferini tasarlarken zihnimi sürekli meşgul eden bir ilgi alanım haline geldi.

    Tarih boyunca Avrupa kültürüne açılan kapı olarak tanımlanabilecek Beyoğlu’nda, ailemin 1925’lerden itibaren yaşamış olması ve otelimin de bu semtte yer alması; ilgimin İstanbul merkezli olarak Antik Yunan ve mitoloji, Yunan kültürü, Roma İmparatorluğu, Paganizm’den Hristiyanlığa geçiş süreci, Osmanlı İmparatorluğu’nun çok kültürlü ve çok dinli idari yapısı, İslamiyet’in kente etkileri, Millet sistemi ve ulusalcılık gibi — İstanbul’un bugünkü yapısını da şekillendiren — konulara yönelmesine neden oldu.

    Giriş bölümünde anlatmaya çalıştığım gibi hedefim; konunun uzmanı olmayan ama İstanbul’u gezmeye gelen, tarihî yerleri merak eden bir Faik Pasha Hotels misafirinin ilgisini biraz olsun giderebilmek ve özellikle Galata / Pera ve çevresi, yani bölgemiz Beyoğlu’nun tarihini ana hatlarıyla aktarabilmek.

    MÖ 667’de kurulduğu mitolojik metinlerde de anlatılan Bizans Antik Kenti’nin binlerce yıllık seyrini; Skai, Pera, Galata ve Beyoğlu olarak adlandırılan bölgemizin bu tarihsel gelişmelere paralel biçimde oluşan yapısını; Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları tarihçesi ışığında inceleyerek, kentin ve Beyoğlu’nun kaderini etkileyen önemli dönemleri doğru bir zaman çizelgesi içinde özetlemeye çalışacağım.

    Bu çalışmalarımda hatalarım mutlaka olacaktır; şimdiden af ola…

    M.K Demir.

    Faik Pasha Hotels

    Cukurcuma Beyoğlu İstanbul

    30.05 2025


    Meral Kalav Demir's Blog sitesinden daha fazla şey keşfedin

    Subscribe to get the latest posts sent to your email.

    Bir Cevap Yazın

    Meral Kalav Demir's Blog sitesinden daha fazla şey keşfedin

    Okumaya devam etmek ve tüm arşive erişim kazanmak için hemen abone olun.

    Okumaya Devam Edin

    Meral Kalav Demir's Blog sitesinden daha fazla şey keşfedin

    Okumaya devam etmek ve tüm arşive erişim kazanmak için hemen abone olun.

    Okumaya Devam Edin